NGƯỜI SÁNG TẠO THỨ HAI

Sáng tạo là thuộc tính,bản chất của con người,nó hiện diện trong mọi hoạt động của con người,nhưng sáng tạo theo đúng nghĩa đầy đủ chỉ có trong hoạt động nghệ thuật vì nghệ thuật có tính độc lập,thuần túy tinh thần,không phải liên quan đến vấn đề cơm áo nên người nghệ sĩ sáng tạo với tư cách là con người cá nhân tự nhiên được thực hiện tối đa các tiềm năng của mình,mọi quan niệm thô cứng,những ước lệ,những kinh nghiệm quá lỗi thời không đáp ứng được những yêu cầu của phát triển thường là đối lập với sáng tạo và chỉ làm cho hoạt động sáng tạo có xu hường li tâm và bung tỏa ra hơn,thực tế cho thấy sự lựa chọn của nghệ sĩ không phải bao giờ cũng trùng với sự lựa chọn của lịch sử.Người nghệ sĩ luôn phải đi tìm cho mình sự cân bằng về tinh thần và đời sống thực chính là cơ sở để ngưởi nghệ sĩ sáng tạo ra cái mới,cái độc đáo,cái duy nhất không thêm hay bớt được cho riêng mình.Suy cho cùng,ở chiều sâu nhất của con người nghệ sĩ là sự hướng thượng,Cao Bá Quát nói:”Phẩm chất của con người là phẩm chất của thơ,phẩm chất của người càng cao, phẩm chất của thơ càng cao.Khi ta xét đến một tác phẩm nghệ thuật là xét về chất,một tác phẩm nghệ thuật đích thực là tác phẩm có sự thống nhất giữa hình thức và nội dung.Nhưng vì mỗi tác phẩm nghệ thuật là một cấu trúc đa tầng,đa nghĩa nên việc giải mã các tín hiệu thẩm mĩ lại tùy thuộc năng lực thụ cảm,sự phong phú,cấp độ tầng văn hóa của người thưởng thức,ở đây có thể xem sự can dự của người thưởng thức chính là người sáng tạo thứ hai của tác phẩm nghệ thuật.

Ngày 31 tháng 3 năm 2006

Phan Phương Đông